Τα τελευταία χρόνια, μέσα στο γενικότερο κλίμα μετακίνησης των λαών για πολλούς λόγους, παρατηρείται και στο Νομό μας μία αύξηση του ενδιαφέροντος των επισκεπτών, ημεδαπών και αλλοδαπών, ομοδόξων και ετεροδόξων, να γνωρίσουν τα εκκλησιαστικά μνημεία του τόπου μας. Σε πολλές περιπτώσεις οι επισκέπτες δεν είναι απλοί περιηγητές, που ενδιαφέρονται απλώς και μόνον για την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου, αλλά διακατέχονται από θεμελιώδη φιλοσοφικά, θρησκευτικά και υπαρξιακά ερωτήματα, ή ακόμη επισκέπτονται τα εκκλησιαστικά μνημεία ως αληθινοί προσκυνητές, «ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ».

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της βαθύτερης αναζήτησης των επισκεπτών έχουμε χρέος από κοινού, Εκκλησία και Πολιτεία, να αναδείξουμε την πλούσια πνευματική και ιστορική μας κληρονομιά. Οφείλουμε να δώσουμε ανόθευτη τη μαρτυρία της Ορθόδοξης παράδοσης, όπως μας παραδόθηκε, ως ιερά παρακαταθήκη από τους προγόνους μας. Δείγματα αυτής της παρακαταθήκης, της κληρονομιάς είναι παντού. Το πνεύμα της λάμπει ακόμη στο χώμα, στις πέτρες, στη φύση.

Για τα Εκκλησιαστικά Μνημεία έχουμε να υπογραμμίσουμε τούτο. Οι καλλιτέχνες και μάστορες της εκκλησιαστικής τέχνης, διαμέσου των αιώνων, κινούμενοι πρωτίστως από τα εκκλησιαστικά τους βιώματα, χρησιμοποίησαν με μεράκι την τέχνη και το ταλέντο τους, για να προσφέρουν ό,τι καλύτερο, ό,τι ωραιότερο στο Θεό, τον Άρχοντα της συμπαντικής δημιουργίας. Αυτοί δημιουργούσαν, παρήγαγαν πολιτισμό, εξέφραζαν το βίωμά τους, την εν Χριστώ ζωή τους.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε και πορεύτηκε η ποικίλη εκκλησιαστική τέχνη, στηριζόμενη στην πηγαία ευλάβεια και ευσέβεια των ανθρώπων. Αυτό το δημιουργικό πνεύμα, που είναι πλούσιο στον τόπο μας, σε όλη την Κρήτη, αναπτύχθηκε και σε δίσεκτους για το Γένος μας χρόνους, κατοχής από αλλοπίστους και αλλοθρήσκους και αποτέλεσε έκφραση του ελεύθερου πνεύματος ευψυχίας και ηρωικού φρονήματος του κρητικού λαού μέσα στην καταπίεση της πικρής δουλείας. Ελευθερία είναι να εκφράζεις τον πιο όμορφο κόσμο που έχεις μέσα σου σε σχέση με τον Θεό, στην αντάρα της καταπίεσης και της ευτέλειας του ανθρωπίνου προσώπου.

Η ευπρέπεια όλων των σεμνείων της Πίστεώς μας με την απλότητα της αρχιτεκτονικής, με τον αγιογραφικό διάκοσμο, μυρωμένα από το λιβανωτό και την ιερότητα της μυστικής λατρείας, σαλπίζει το ήθος και το φρόνημα της Ρωμιοσύνης, είναι εμπνευσμένα από τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας. Αποκαλύπτουν την αγία ζωή με την απλότητα, την αρχοντιά, την υπομονή, τη θεοσέβεια των Πατέρων και Μητέρων μας. Ακόμη, εκφράζουν τον πόθο τους, το μεράκι τους, τις αντοχές και τον αγώνα τους, χωρίς τα απαιτούμενα μέσα, να μορφοποιήσουν τα υλικά της φθαρτής γης και να τους προσδώσουν διαστάσεις πνευματικές, να τα καταστήσουν αγωγούς της Θείας Χάριτος.

Ως εκ τούτου, τα μνημεία και οι μνήμες των ιστορικών εμπειριών της Κρήτης δεν αποτελούν μουσειακά στοιχεία μίας ιδιότυπης συγκυρίας του παρελθόντος και οι διακονούντες σε αυτά δεν πρέπει να θεωρούνται μουσειοφύλακες. Μνημεία και μνήμες αποτελούν μία ιδιοφυή αντιμετώπιση των προκλήσεων των καιρών, αποτελούν ζωντανά στοιχεία στην πολιτιστική παράδοση και είναι εμπνευστές της ζωής μας μέχρι σήμερα. Έτσι θέλουμε να τα βλέπουν οι προσκυνητές στην πορεία τους. Να γίνεται μέσα απ’ αυτά πορεία θεοπροσευχομένων.

Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, ο κόσμος έχει ανάγκη της μαρτυρίας της ορθοδόξου πίστεως, της μυστικής θεωρίας και πράξεως. Έχει ανάγκη να ξεφύγει από τα κιτς, τα ψεύτικα, τα φανταχτερά, αυτά που προκαλούν, τα βιαστικά, τα βλακωδώς ακαλαίσθητα, τα πρόχειρα, τα απνευμάτιστα, τα αλιβάνιστα, τα ανιαρά, από τις απομιμήσεις. Θέλουμε δημιουργούς, καλλιτέχνες που θα παράγουν πολιτισμό. Γι’ αυτό το λόγο τα μνημεία της Πίστεώς μας πρέπει να παραμένουν ανοικτά, να εκπέμπουν μηνύματα, να εκκλησιάζουν τη ζωή, τα προβλήματα, τις αγωνίες και τα οράματα του κόσμου.

Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λασιθίου με τη συνεργασία των Ιερών Μητροπόλεων του Νομού και των τμημάτων Χρηματοοικονομικής και Ασφαλιστικής και Επιχειρηματικού Σχεδιασμού και Πληροφοριακών Συστημάτων του ΑΤΕΙ Κρήτης, παρουσιάζουν στη σημερινή ημερίδα το ερευνητικό πρόγραμμα που έχουν καταρτίσει για την ανάπτυξη του Θρησκευτικού, Αθλητικού και άλλων μορφών εναλλακτικού τουρισμού στο Νομό Λασιθίου.

Όλοι μαζί, σ’ ένα κοινό συντονισμό, συμπόρευσης, συμψυχισμού, προτείνουμε ένα μοντέλο οργάνωσης και δικτύων ανάπτυξης εναλλακτικού τουρισμού στο Νομό μας, αποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο ότι οι μορφές τουρισμού όχι μόνο του Θρησκευτικού αλλά και του Αθλητικού και των άλλων μορφών εναλλακτικού τουρισμού, αν αναδειχθούν κατάλληλα και λειτουργήσουν παράλληλα, θα συμβάλλουν τα μέγιστα στην ανάδειξη, την προβολή, την επέκταση της πλούσιας τοπικής παράδοσης. Αν δεν υπάρξει αυτή η συμπόρευση θα προκύπτουν καθημερινά πολλά προβλήματα, πέραν του ότι ευτελιζόμαστε, εκτιθέμεθα, με όσα βλέπουν και παρατηρούν οι προσφιλείς μας επισκέπτες.

Εμείς η τοπική Εκκλησία, βλέπουμε αυτή τη συνύπαρξη, την ενότητα ως καλή απαρχή, σ’ ένα τομέα που θα αποτελέσει για τον τόπο μας τον πρώτο σπουδαίο παράγοντα προβολής του, αποφυγής λαθών, διόρθωσης παραλείψεων, εναύσματος κινήτρων σε νέους, δημιουργίας αγωγής ορθοδόξου πολιτισμού και ταυτότητας στις νέες γενεές και μαρτυρίας της Ρωμιοσύνης στην εσχατιά αυτή της Ευρώπης, που αποτελεί σταυροδρόμι ηπείρων και πολιτισμών.

Με πολύ χαρά χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία αυτή για την ανάδειξη και προβολή των εκκλησιαστικών μνημείων του Νομού. Εκφράζουμε την ευαρέσκεια της τοπικής Εκκλησίας προς όλους τους συντελεστές του έργου αυτού και τους διοργανωτές της σημερινής ημερίδος.